Sztylet


Serbia 1999 135′
Reżyseria: Miroslav Lekić
Zdjęcia: Predrag Todorović
Montaż: Branislav Milošević
Produkcja: Monte Royal Pictures International, Srpska reč

Film oparty jest na powieści Vuka  Draškovića –  serbskiego pisarza, który w latach 90. stał się liderem opozycji wobec Miloševića. Była to opozycja o charakterze mocno nacjonalistycznym i populistycznym, i jednocześnie dość elastyczna. W czasie, kiedy powstawał film, Drašković był nawet członkiem rządu  Miloševića. Powieść ukazała się drukiem w 1982 roku. Jej ton można określić jako szowinistyczny. Autor należał do narodowo-populistycznej grupy serbskich intelektualistów, którzy odegrali znaczącą rolę w demontażu Jugosławii i propagowaniu etnicznej nienawiści. Fabuła powieści rozgrywa się podczas drugiej wojny światowej w Bośni, gdzie wspólnie żyły wszystkie narody Jugosławii – przynajmniej do momentu wkroczenia Niemców. Film koncentruje się na Serbach, którzy mieli szczególnie wycierpieć się podczas wojny, także za sprawą bośniackich Muzułmanów. Pierwsze sceny ukazują masakrę serbskiej rodziny wymordowanej przez Bośniaków. Tak książka, jak i film sugerują, że serbskie ofiary drugiej wojny światowej nie zostały ani pomszczone, ani w pełni ujawnione w czasach komunizmu. Kolejną interesującą cechą filmu jest systematyczne odmawianie samoistnej tożsamości współczesnym bośniackim Muzułmanom, którzy w gruncie rzeczy mają być Serbami. Film powstał w 1999 roku, pod koniec panowania Miloševića. Powieść Draškovića uznawano wówczas za “proroczą”, nie zważając, że przyczynia się ona do promowania etnicznej nienawiści. W ówczesnym nacjonalistycznym dyskursie powszechnie uważano, że konflikt z lat 90. był nie do uniknięcia – że narody Jugosławii nie mogą żyć razem, a wojna jest czymś w rodzaju lokalnej, bałkańskiej katastrofy naturalnej.
(dp)

 

Filmografia:
2002 Labyrinth
1987 It Happened on This Very Day

Projekcje:

15 XII, czwartek 17:30 Kino.Lab