Pieniądze czują się dobrze

Dokumenty, które prezentujemy w naszej retrospektywie, nie tworzą spójnego obrazu relacji między biznesem a strukturami władzy i prawami człowieka. Zadanie stworzenia takiego obrazu wykraczałoby poza ramy niewielkiego przeglądu. Staraliśmy się natomiast wybrać filmy wolne od z góry przyjętych ideologicznych tez, mające za to niezaprzeczalny walor świadectwa i obrazujące choć trochę skalę problemu. Poruszamy się więc tu od mikroanalizy chińskiego kapitalizmu („Czarne pieniądze"), przez drwinę z cynicznych metod deweloperów w stolicy Europy („Za 10 dni, a może 10 lat"), po zapis zwycięskiej walki, jaką zjednoczona wiejska społeczność stoczyła z kanadyjskim korporacyjnym gigantem w ekwadorskiej dżungli („Ziemia cenniejsza niż złoto"). Dokument „Błękitne złoto" odsłania kulisy korporacyjnego wyścigu o panowanie nad światowymi zasobami wody, podczas gdy „Zabójcza okazja" demaskuje zupełny brak moralnych skrupułów, dzięki któremu kwitnie nielegalny rynek handlu bronią. To oczywiste, że wielki biznes chętnie wspiera władzę. Tam, gdzie brakuje mechanizmów społecznej kontroli, takie związki często zmieniają się w powikłany układ korupcyjnych zależności, prowadzących do różnych wynaturzeń. Brazylijski dokument „Obywatel Boilesen" przedstawia postać duńskiego przedsiębiorcy, który w latach 70. własnoręcznie zaangażował się w ekstremalne metody zwalczania opozycji przez brazylijską juntę.

Pieniądze maja się dobrze i zapewne mimo przejściowych trudności będą się miały coraz lepiej. W erze panowania kredytu i zglobalizowanej gospodarki, napędzanej rozwojem nowoczesnej technologii, pieniądz tworzy nowe struktury realnej władzy, w wielkim stopniu poza kontrolą tradycyjnego, demokratycznego procesu politycznego. Międzynarodowe korporacje dysponują dziś budżetami większymi niż wiele państw, a ich wpływ na życie ludzi - zwłaszcza na poziom realizacji praw socjalnych i pracowniczych - jest nieraz znacznie większy niż wpływ posłów i ministrów. Nie przez przypadek termin watch-dog, którym niegdyś oznaczało się typ organizacji pozarządowych monitorujących przestrzeganie praw człowieka przez władze publiczne, jest dziś przede wszystkim w użyciu w odniesieniu do tych NGOs, które „patrzą na ręce" wielkiego biznesu.

filmy

Błękitne złoto

Czarne pieniądze

Obywatel Boilesen

Zabójcza okazja

Za 10 dni, a może 10 lat

Ziemia cenniejsza niż złoto